Łysienie plackowate – przyczyny, przebieg, leczenie
Łysienie plackowate (alopecia areata – AA) jest najczęstszą przyczyną niebliznowaciejącej utraty włosów. Procesy patofizjologiczne, które prowadzą do wystąpienia i rozwoju choroby, nie zostały dotychczas wyjaśnione wśród przyczyn wymienia się:
»stres,
»czynniki infekcyjne,
»szczepienia,
»czynniki hormonalne,
»czynniki genetyczne,
chociaż wielu autorów uważa, że ujawnienie się choroby oraz jej kliniczne nasilenie zależy prawdopodobnie od współwystępowania wielu czynników etiologicznych.
Dane z ostatnich lat wydają się potwierdzać wcześniejsze sugestie o znacznym udziale procesów autoimmunologicznych w rozwoju tej choroby. Wiele obserwacji podtrzymuje ten pogląd, między innymi obecność w surowicy pacjentów autoprzeciwciał skierowanych przeciw antygenom mieszków włosowych, współwystępowanie innych chorób autoimmunologicznych, jak również poprawa po zastosowaniu leków immunosupresyjnych. W obrębie i wokół mieszków włosowych ogniskach łysienia stwierdza się nacieki zapalne złożone głównie z limfocytów.
Wśród obserwowanych zjawisk patofizjologicznych szczególne zainteresowanie budzi częstsze niż w populacji ogólnej współwystępowanie wielu chorób autoimmunologicznych (do najczęstszych należy autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, bielactwo, atopowe zapalenie skóry). Ponadto obserwuje się wiele innych chorób współistniejących z ciężkimi postaciami AA, w których tło immunologiczne i genetyczne odgrywa zasadniczą rolę, wśród nich: zespół Downa, choroba Addisona, autosomalny recesywny autoimmunologiczny zespół wielogruczołowy, anemia złośliwa, łuszczyca, zespół Sjögrena, zapalenie błony naczyniowej oka, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba trzewna, wrzodziejące zapalenie jelit, myasthenia gravis i stwardnienie rozsiane.
Przebieg choroby
Obraz kliniczny łysienia plackowatego obejmuje ostro odgraniczone plamy wypadania włosów, chociaż poza tym skóra pozostaje nienaruszona żadnymi zmianami patologicznymi. Nasilenie choroby jest bardzo zróżnicowane, a objawy mogą obejmować pojedyncze obszary wypadania włosów na skórze głowy, aż do całkowitej utraty włosów na skórze głowy, a nawet całkowitej utraty włosów na ciele.
Leczenie AA
W większości przypadków włosy odrastają samoistnie, ale częste są nawroty. Leczenie obejmuje różnorodne leki, głównie leki immunomodulujące – wywołujące reakcję alergiczną lub wywołujące działanie immunosupresyjne. Nie ma jednak ustalonych schematów leczenia łysienia plackowatego. Warto zauważyć, że w leczeniu często stosuje się również leki przeciwdepresyjne i interwencje niefarmakologiczne, takie jak psychoterapia.
Opieka trychologiczna pacjenta z łysieniem plackowatym opiera się na dobraniu odpowiedniej pielęgnacji domowej oraz gabinetowej stymulującej włosy do odrostu (działania zewnętrzne) oraz poszukiwaniu przyczyny, zleceniu odpowiednich badań oraz ułożeniu planu suplementacji (działania od wewnątrz).
W swojej praktyce podchodzę do pacjenta trychologicznego holistycznie, szukając przyczyny uaktywnienia się choroby, często współpracując z dermatologiem. Podczas naszej wspólnej drogi sprawdzamy między innymi pracę jelit, obciążenie metalami ciężkimi a badania laboratoryjne to już złoty standard który jest drogowskazem równie cennym jak wnikliwy wywiad. Jeśli masz problem z wypadaniem włosów czy opisywanym łysieniem plackowatym jestem tu żeby Ci pomóc, zrób pierwszy krok i skontaktuj się ze mną a ja poprowadzę Cię w drodze do odzyskania włosów.
⇒ Ciekawostka – Witaminą na którą warto zwrócić uwagę jest witamina D
Wyniki badań z ostatnich lat wskazują, że niedobór witaminy D może być istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju łysienia plackowatego. Ze względu na rolę witaminy D w procesach zapalnych i immunologicznych w mieszku włosowym i w skórze właściwej w jego otoczeniu wydaje się, że suplementacja witaminą D jest wartą rozważenia opcją terapeutyczną u chorych na łysienie plackowate.
Niewiele jest jednak badań oceniających potencjalną rolę suplementacji witaminą D jako metody leczenia łysienia plackowatego. Dlatego szczególnie ciekawe wydają się dane opublikowane przez Kim i wsp. autorzy przedstawili dobry efekt kliniczny miejscowego zastosowania kalcypotriolu o stężeniu 50 µg/ml raz dziennie w terapii ograniczonego łysienia plackowatego u 7-letniego chłopca. Po 3 miesiącach uzyskano całkowity odrost włosów, natomiast w ciągu 6 następnych miesięcy nie doszło do ponownego pojawienia się łysienia. W wykonanej przed leczeniem biopsji skóry głowy stwierdzono brak ekspresji receptorów VDR w mieszkach włosowych pobranych z ognisk wyłysienia i ponowne ich pojawienie się po wystąpieniu odrostu włosów.
Piśmiennictwo:
1) Brzezińska-Wcisło L. (red.): Choroby włosów i skóry owłosionej. Termedia, Poznań, 2015.
2) Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Dermatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Rola witaminy D w łysieniu plackowatym, 2016
3) Kim D.H., Lee J.W., Kim I.S., Choi S.Y., Lim Y.Y., Kim H.M. i inni: Successful treatment of alopecia areata with topical calcipotriol. Ann Dermatol 2012, 24, 341-344
4) Otlewska, Anna; Otlewska, Agnieszka; Szpotowicz, Grzegorz, Pediatria i Medycyna Rodzinna / Pediatria i Medycyna Rodzinna. 2019, tom. 15 Wydanie 4, s. 358-361
